L4 na nowych zasadach. Praca na zwolnieniu w praktyce

12 stycznia 2026 r. w Dzienniku Ustaw ogłoszono ustawę, która zmienia zasady pracy na L4. Dla pracodawców oznacza to ważną zmianę w zarządzaniu absencjami. Nowe przepisy  wprowadzają bowiem m.in. możliwość legalnej pracy u jednego płatnika podczas chorobowego u drugiego. Jak nowe definicje „czynności incydentalnych” i „pracy zarobkowej” wpłyną na funkcjonowanie firm? Wyjaśniamy. 

Praca podczas L4? Wyjątkowe sytuacje  

Kluczową zmianą jest odejście od zasady, że L4 musi obejmuje wszystkie aktywności zawodowe ubezpieczonego jednocześnie. 

Zwolnienie lekarskie po nowemu – jak ma to działać? 

Zgodnie z ustawą ogłoszoną 12 stycznia 2026 r., od 1 stycznia 2027 r. wejdą w życie nowe zasady wystawiania zaświadczeń dla osób posiadających co najmniej dwa tytuły ubezpieczenia (np. praca u dwóch różnych pracodawców lub łączenie etatu ze zleceniem). 

Obecnie L4 automatycznie wyklucza pracę w każdym z tych miejsc. Po zmianach lekarz, na wniosek pracownika, będzie mógł wystawić zwolnienie dotyczące tylko jednego płatnika składek, o ile rodzaj wykonywanej pracy u drugiego pracodawcy na to pozwala. 

Kluczowe kryteria dopuszczalności pracy na L4: 

• Charakter obowiązków. Jak czytamy w ustawie: Aktywnością niezgodną z celem zwolnienia od pracy, o której mowa są wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych. Zatem, np. wykładowca akademicki, który uległ kontuzji uniemożliwiającej dojazdy na uczelnię, może przebywać na L4 w ramach etatu stacjonarnego, kontynuując jednocześnie prowadzenie wykładów online w ramach umowy z drugą placówką. 

• Obowiązek informacyjny. Pracownik ma obowiązek powiadomienia płatnika składek, u którego zamierza pracować, o posiadanym zwolnieniu lekarskim z innego tytułu. 

• Transparentność. Nowe przepisy wprowadzają precyzyjne definicje „pracy zarobkowej” (Pracą zarobkową jest każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy) oraz „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia”. Ma to pomóc zapobiegać nadużyciom.  

Wskazówka dla pracodawców. Warto dokonać aktualizacji wewnętrznych procedury obiegu informacji o niezdolności do pracy, tak aby kadry wiedziały, jak weryfikować oświadczenia pracowników o „częściowej” zdolności do pracy u innych płatników. 

Tabela: Porównanie zasad L4 – stan obecny vs. nowe przepisy (od 2027 r.) 

Poniższa tabela obrazuje najważniejsze różnice w podejściu do pracownika posiadającego dwa źródła dochodu (np. dwa etaty lub etat i zlecenie). 

Czynności dnia codziennego, a kontrola L4 

W pierwszej połowie kwietnia 2026 r. (czyli 3 miesiące po ogłoszeniu ustawy w Dzienniku Ustaw) wejdą w życie przepisy, które mają zminimalizować ryzyko niepewności podczas kontroli zwolnień. Nowelizacja wprowadza katalog dopuszczalnych aktywności, czynności incydentalnych, które pracownik może wykonywać na L4 bez obawy o utratę zasiłku chorobowego. 

L4 – co zmienia się w praktyce? 

Do tej pory wyjście na zakupy spożywcze czy udział w krótkim spotkaniu bywały przedmiotem sporu z ZUS-em. Nowe prawo wprost dopuszcza wykonywanie czynności dnia codziennego, co w praktyce oznacza, że 

• wyjście do apteki, na zakupy spożywcze czy krótki spacer rekreacyjny (o ile lekarz nie zalecił leżenia) nie będzie już podstawą do zakwestionowania zwolnienia. 

• aktywność zawodowa o niskiej intensywności może być dopuszczona, nowe przepisy dopuszczają sporadyczne i niezbędne działania, takie jak odebranie ważnego telefonu służbowego czy udział w kluczowym spotkaniu online, pod warunkiem, że mają one charakter incydentalny i nie utrudniają powrotu do zdrowia. 

Korzyści dla pracodawcy, czyli mniej sporów prawnych

Doprecyzowanie powyżej opisanych zagadnień w znowelizowanej ustawie jest ważne z punktu widzenia pracodawców i działów HR i mogą oznaczać m.in.: 

• mniej odwołań od wyników kontroli; 

• bardziej przejrzyste zasady dla komisji kontrolnych powoływanych wewnątrz firm; 

• lepsze relacje z pracownikami, oparte na wzajemnym zaufaniu i realnych potrzebach życiowych osób chorych. 

Zmiany w L4. Jak możemy pomóc? 

W obliczu nadchodzących zmian w systemie L4 i nowych obowiązków informacyjnych, warto zainwestować w posiadanie narzędzi, które zagwarantują pełną kontrolę nad obiegiem danych w firmie. Oferujemy dostęp do systemu Automatycznego Rozliczania Czasu Pracy (RCP), który jest integralną częścią naszej autorskiej platformy Asistar. 

System RCP Asistar to rozwiązanie w pełni dostosowane do specyfiki polskiego prawa, które automatyzuje procesy ewidencji i rozliczeń. Narzędzie zostało zaprojektowane z myślą o trzech grupach użytkowników: 

• Działach HR i kadrach – automatyzacja pozwala na błyskawiczne uwzględnianie absencji chorobowych i ich wpływu na listę płac. 

• Kadrze managerskiej – zapewnia bieżący wgląd w dostępność zespołu i ułatwia planowanie pracy w obliczu nowych zasad „selektywnego” L4. 

• Pracownikach – daje transparentny wgląd w ich czas pracy i status nieobecności. 

Zadbaj o zgodność z nowymi przepisami już teraz, skontaktuj się z nami!